Język alzacki w pigułce czyli podstawowe słówka dla laika

Z końcem lipca w pod Miluzą nareszcie otworzyli Ikeę. Już nie trzeba będzie jeździć do Strasbourga albo do Niemiec w poszukiwaniu szwedzkiego designu! O ile wystandaryzowana na każdej szerokości geograficznej Ikea niczym generalnie nie dziwi, to jej kampania reklamowa w naszym regionie już tak. Otóż Szwedzi postanowili przemówić do Alzatczyków.. po alzacku.

„Un petit Schluck c’est bien mieux dans un KREMLA”

Skąd pomysł, że Francuz zrozumie i że takie hasło reklamowe przemówi mu do serca oraz … kieszeni ? Przecież Francuzi nie mają pojęcia, co to jest „Schluck”?!

Francuzi może nie, ale nadal prawie połowa Alzatczyków czynnie posługuje się regionalnym dialektem. Według badań sprzed trzech lat było ich dokładnie 43%, w porównaniu do 63% z 1997 roku oraz 95% z samego początku XX wieku. Mimo, że liczby spadły o połowę, język alzacki pozostaje drugim najbardziej żywotnym dialektem we Francji. Według badań prowadzonych przed dwoma laty przez Biuro ds. języka i kultury Alzacji (OLCA), język alzacki jest zrozumiały dla 600 tys osób, natomiast 180 tys posługuje się nim biegle. To całkiem sporo jak na tak mały region!

język alzacki

Alzacki na ulicach

Jak pewnie podejrzewacie, alzackiego najczęściej używa starsze pokolenie. Żeby się o tym przekonać, wystarczy przysłuchać się w sklepie wymiany zdań między starszymi małżeństwami, bądź leciwych sąsiadek plotkujących przed kamienicą. Starsi Alzatczycy nawet po francusku mówią z tak mocnym alzackim akcentem, że w pierwszej chwili trudno ich zrozumieć.

Skąd takie naleciałości? W tej chwili nikt nie ma wątpliwości, że sto procent społeczeństwa Alzacji posługuje się biegle językiem francuskim (w końcu mieszkamy we Francji, n’est-ce pas?). Niemniej, dla dzisiejszych osiemdziesięciolatków francuski był językiem, którego nauczyli się dopiero w szkole, albo i później.

Od moich alzackich koleżanek wiem, że ich rodzice do teraz rozmawiają między sobą tylko w dialekcie. To właśnie dom babć i dziadków jest zresztą pierwszym źródłem nauczania języka alzackiego, z jakim styka się najmłodsze pokolenie. Rady regionalne i kulturalne ciągle walczą o utrzymanie alzackiego przy życiu, więc można go czasem wybrać w szkole jako przedmiot nieobowiązkowy i ciągle bogata jest również oferta kursów językowych w tym zakresie.

Na pewno jesteście ciekawi, jak brzmi język alzacki w takim razie. Obejrzyjcie krótki filmik:

Mówię po alzacku

Alzatczyk Alzatczykiem, ale czy mnie przydaje się język alzacki na co dzień? Można poradzić sobie bez niego, ale kilka jest kilka słów, które pojawiają się na okrągło. „Hopla” zaczynasz używać nawet sam nie wiedząc kiedy, tak samo jak do codziennego języka prześlizguje się podstępnie alzackie akcentowanie słów na pierwszą sylabę (co bardzo przypomina zaśpiew z wschodnich terenów Polski).

Poniżej znajdziecie krótki słowniczek wybranych alzackich słów. Ułożone są w następującej kolejności:
słowo alzackie –

[wymowa fonetycznie] – francuski odpowiednik – polskie tłumaczenie
Nie zawsze podaję alzacką wymowę, gdyż – umówmy się – po alzacku nie mówię, Francuzi jej nie znają, a alzackich słowniczków dźwiękowych jest jak na lekarstwo (jeśli uda się Wam znaleźć, dajcie znać!). W każdym razie na pewno można próbować korzystając z niemieckich reguł.

Ten niewielki słowniczek przyda się przede wszystkim, aby więcej zrozumieć odwiedzając Alzację. Mieszkańcy raczej nie będą oczekiwać, że będziemy z nimi rozmawiać po alzacku (chociaż na pewno się ucieszą, jak ich zaskoczymy jakimś słówkiem!).

Alzacki słowniczek:

Zbiór podstawowych słówek i wyrażeń

Hopla – [o-pla], mocny akcent na „o” – en avant, allons-y, c’est parti – bardziej zawołanie, niż słowo. Użyć możemy, gdy coś się zaczyna, gdzieś wyruszamy lub kiedy dodajemy sobie animuszu, by daną rzecz kontynuować.
Prima – [prima] – très bien – bardzo dobrze
Jo! / Yo! – [jo] długie „o” – zawołanie wyrażające zdziwienie, zwątpienie, zawód czy zaskoczenie. Konkretne znaczenie zależy od intonacji.
Yeu – [ju] – zawołanie oznaczające wzruszenie
Oyééééé – [oje], długie „e” – wykrzyknienie oznaczające zdziwienie
Jaoui – tak
Jo amel – oui bien sûr – tak oczywiście
Neinnon – nie
BuschurBonjour – dzień dobry
Sàlüsalut – cześć
Sàlü, geht’s ? salut, ça va? – cześć, jak się masz?
Güetbien – dobrze
Uff a Wìdersah!Au revoir – do widzenia
Schmoutz – [szmuc] – bisous – Buziaki (pożegnanie); buziak na do widzenia
Merci!merci – dziękuję
Merci vielmolsmerci beaucoup – dziękuję bardzo
A Güeter! – Bon appétit ! – smacznego
Ich redd Elsassischje parle alsacien – mówię po alzacku
Kummviens – chodź
Vìel Glìck zum Geburtstàg – joyeux anniversaire – wszystkiego najlepszego z okazji urodzin
ElsàssAlsace – Alzacja
Elsässichalsacien – alzacki (język)

Zbiór słówek różnych

Schlouk – [szluk] – une gorgée– łyk (patrz: reklama Ikei)
Stück – [sztyk] – un morceau, une bouchée – kawałek, kęs (patrz: reklama Ikei)
Schloppa  [szlo-pa] – des pantoufles – kapcie (patrz: reklama Ikei)
Pupala – [pu-pala] – un bébé – dziecko
Manala – [ma-nala] – un petit garçon – chłopiec
Meidala – [mei-dala] – une petite fille – dziewczynka
Màmmamaman – mamusia

Na osobną kategorię zasługuje alzacki gastronomiczny

Kneppfle – [ne-fle] – des pâtes maison – domowe kluski
Schpeck – [szpek] – le lard, le gras – słonina, tłuszcz
Flammekueche – [flam-kusz] z miękkim „u” – une tarte flambée – najsławniejsza po choucroute potrawa regionalna, rodzaj alzackiej pizzy
Baeckeoffe – [beka-ofy] danie z kilku rodzajów mięs duszonych w winie, robiłam już kilka razy i jest bardzo smaczne! po przepis sięgnijcie do wcześniejszego wpisu
Bredele – [bre-dele] – wszelkiego rodzaju alzackie ciasteczka, a Alzacja słynie z zamiłowania do takich wypieków
Mannele /Manala – [ma-nala] – słodka bułka w kształcie chłopczyka pieczona na Mikołajki. TUTAJ możecie zobaczyć, jak wygląda
Bibbelekaasle fromage blanc – twarożek
Sürkrüttla choucroute – kapusta kiszona

Język alzacki


Podobał Ci się artykuł? Pozostańmy w kontakcie!
Polub fanpage na FB lub profil na Bloglovin.


miesiąc języków

Artykuł powstał w ramach akcji pt. Miesiąc Języków organizowanej przez blogerów językowo-kulturowych z okazji Europejskiego Dnia Języków obchodzonego 26 września. W ciągu tego miesiąca na naszych blogach pojawią się wpisy poświęcone różnym krajom, ich językom i kulturze z międzynarodowej perspektywy. Publikujemy według następującego kalendarza, a w daty oznaczone pogrubioną czcionką artykuł tematyczny ukaże się na Love For France.

1.09. (wtorek) – angielski
4.09. (piątek) – chiński
7.09. (poniedziałek) – francuski
10.09. (czwartek) – kirgiski
13.09. (niedziela) – niemiecki
16.09. (środa) – rosyjski
19.09. (sobota) – szwedzki
22.09. (wtorek) – włoski
25.09. (piątek) – polski

Lista dzisiejszych artykułów z francuskim w tle to:

Angielski
Angielski C2- French czyli trochę o tym co ma piernik do wiatraka
Angielski dla każdego – Angielski vs. francuski
Specyfika języka – Francuski od kuchni 

Chiński
Biały Mały Tajfun – Francuska “koncesja”

Francuski
Francuskie i inne notatki Niki – Amerykanin w Paryżu, czy Amerykanin w Brukseli?
Français mon amour – Moja francuska historia
Madou en France – La playlist du Québec, czyli co mi w duszy gra

Hiszpański
Hiszpański na luzie – Jak Hiszpanie żegnają się po francusku

Kirgiski
O języku kirgiskim po polsku – Skrzynia przodków, czyli co robi Francuzka w kirgiskim filmie

Niemiecki
Niemiecka Sofa – Czemu Niemcy śmieją się z Francuzów?
Językowy Precel – W poszukiwaniu niemieckich śladów we Francji

Rosyjski
Rosyjskie Śniadanie “Miłość rosyjskiego do francuskiego” 

Szwedzki
Szwecjoblog – Francuscy fałszywi przyjaciele

Włoski
Wloskielove – Scusate il francesismo czyli francuski we włoskim
CiekawAOSTA – Valle d’Aoste i francuskie rozterki

By | 2017-05-12T16:00:57+00:00 Wrzesień 7th, 2015|francuska codzienność|37 komentarzy